Bogini Afrodyta urodzona z piany — mitologia Cypru w 12 konkretnych miejscach

Cypr jest jedyną wyspą świata, która rości sobie prawo do bycia miejscem narodzin bogini miłości. Twierdzenie to — mitologiczne, nie historyczne — jest wbudowane w tożsamość wyspy tak głęboko, że przekłada się na nazwy ulic, kody lotnisk (PFO — Paphos International Airport, od gr. Πάφος) i hasła reklamowe. Ale mitologia Cypru jest znacznie bogatsza niż jedna bogini i jedna skała przy drodze.

1. Skała Afrodyty — Petra tou Romiou

GPS: 34.620°N, 32.507°E. Dystrykt Pafos, autostrada B6, 25 km na wschód od Pafos.

Petra tou Romiou (Skała Greka, od "Romios" — Grek, bo po tureckim podbiciu "Grecy" to znaczy "Romejczycy") to oficjalne cypryjskie miejsce narodzin Afrodyty. Legenda mówi, że bogini wyłoniła się z piany morskiej w tym miejscu, u stóp skał wychodzących z morza.

Plaża przy skale jest kamienista i wiatrołomna — niespecjalnie idealna do plażowania. Ale wschód i zachód słońca tutaj należą do najpiękniejszych na Cyprze. Parking bezpłatny. Wejście na plażę wolne. Zamknięta restauracja i pamiątkarnia przy parkingu (sezonowa).

Ciekawostka nazewnicza: skała "Petra tou Romiou" ma nazwę z okresu wenecko-osmańskiego, nie starożytności. W starożytności miejsce to związane było z kultem Afrodyty w Palaipafos — sanktuarium 15 km dalej.

2. Palaipafos — Kouklia — starożytne sanktuarium

GPS: 34.696°N, 32.598°E. Wioska Kouklia, 15 km na wschód od Pafos.

To jest właściwe centrum kultu Afrodyty na Cyprze — nie skała przy drodze, ale starożytne sanktuarium Palaipafos (Stara Pafos), funkcjonujące od ok. 1200 p.n.e. do IV w. n.e., kiedy edykty cesarzy chrześcijańskich zakazały kultów pogańskich.

Sanktuarium było jednym z najważniejszych miejsc kultowych starożytnego świata — Pauzaniasz, Strabon i Tacyt opisywali tłumy pielgrzymów z całego Morza Śródziemnego. Doroczna procesja z Palaipafos do "nowej Pafos" (Nea Paphos, dziś Port Pafos) zbierała tysiące uczestników.

Ruiny obejmują: wielki dziedziniec kultowy (temenos), fragmenty murów i sal ofiarnych, muzeum z artefaktami (ceramika, biżuteria, wotywne figurki Afrodyty). Wejście: 4,50 EUR. Muzeum i teren otwarty.

3. Nea Paphos — Kato Paphos i mozaiki

GPS: 34.754°N, 32.406°E. Port Pafos, dystrykt Pafos.

Starożytna Nea Paphos (IV w. p.n.e.–VII w. n.e.) była stolicą prowincji rzymskiej Cypr. UNESCO w 1980 roku wpisało to miejsce na listę światowego dziedzictwa. Mozaiki w tzw. Domach Dionizosa, Tezeusza i Aiona są jednym z najważniejszych zbiorów mozaik hellenistycznych i rzymskich na świecie.

Mozaika Dionizosa (III w. n.e.) zawiera kompletny cykl mitologiczny — 14 scen, każda z identyfikowalnymi postaciami bogów i bohaterów. Jakość detalu porównywalna z najlepszymi mozaikami Pompejów.

Wejście do parku archeologicznego: 4,50 EUR. Teren rozległy, niezadaszone mozaiki osłonięte płaskim dachem.

4. Groty Afrodyty — Akamas

GPS: 35.080°N, 32.302°E. Półwysep Akamas, ok. 40 km na północ od Pafos.

Naturalna grota na linii brzegowej północnego Akamasu. Legenda: Afrodyta spotykała tu potajemnie Adonisa — swego śmiertelnika kochanka. Grota jest dostępna od morza (przez łódź z Latchi lub Polis) lub z lądu przez szlak pieszy (2 km od parkingu przy Fontana Amorosa).

Widokowo imponująca — niebieskozielona woda, wejście do groty przez skały. Kąpiel możliwa. Brak wstępu.

5. Kataklyzmos w Larnace — odzwierciedlenie mitu o Potopie

GPS: 34.921°N, 33.634°E. Promenada Finikoudes, Larnaka.

Kataklyzmos (Κατακλυσμός) to coroczny festival nad morzem w Zielone Świątki. Cypryjska tradycja wiąże go z mitem o potopie (kataklyzmos = powódź, zalanie), który na Cyprze funkcjonuje jako połączenie biblijnego Noego z greckim Deukalionem — Cypryjski wariant mitu, w którym bogowie ocalili Cypr przed zalaniem.

Festival obejmuje: rytualne oblewanie wodą (nawiązanie do oczyszczenia po potopie), wyścigi łodzi, festiwal folklorystyczny. Mitologiczne tło obchodzono na Cyprze na długo przed chrześcijaństwem.

6. Afrodisias — Amathus

GPS: 34.705°N, 33.148°E. Limassol, 11 km na wschód, droga brzegowa.

Amathus to jedno z 10 starożytnych "królestw" Cypru (ok. 800 p.n.e.–400 p.n.e.), z własnym kultem Afrodyty-Astarte — mieszanki greckiej Afrodyty z fenicką Astartą. W ruinach Amathus znaleziono dwa wielkie kamienne dzbany (amforiske) z kultu — jeden jest w muzeum w Nikozji, drugi w Luwrze w Paryżu.

Ruiny są bezpłatne i częściowo dostępne przy brzegu morza. Nie ma muzeum na miejscu — artefakty w Muzeum Cypryjskim w Nikozji.

7. Kitten i Afrodyta — Larnaka

Starożytne miasto Kition (dzisiejsza Larnaka) miało świątynię Astarte (fenickiego odpowiednika Afrodyty) datowaną na XIII w. p.n.e. Odkopana przez cypryjski departament starożytności w XX wieku — fragmenty widoczne w Muzeum Kition przy ul. Kimonos w Larnace.

8–12: Pięć mniejszych miejsc mitologicznych

Grota Świętej Mawry (Agios Mawros) — Cedrowy Dolina, Akamas. Powiązana z kultem wód i nimf.

Fontana Amorosa (Źródło Miłości) — GPS: 35.067°N, 32.321°E. Akamas. Woda, wedle legendy, daje miłość temu, kto wypije — stąd tłumy par w sezonie.

Jezioro Achna — na wschód od Aias. W mitologii greckiej powiązane z Achnasem, lokalnym herosem. Dziś rezerwat ptaków.

Wioska Afrodyta — mała wioska w Troodos, zachowuje mityczną nazwę. Brak szczególnych ruin, ale sama nazwa jest reliktem.

Muzeum Cypryjskie, Nikozja (GPS: 35.168°N, 33.360°E) — najlepszy zbiór artefaktów kultów mykeńskich, minojskich i cypryjskich. Figurki "idoli" z epoki brązu (typ "krzesełkowy") to ikony cypryjskiej kultury. Wejście: 4,50 EUR.

Pafos — centrum mitologicznego Cypru — ma najgęstszą koncentrację zabytków i legend na km². Hotele rodzinne w Pafos blisko parku archeologicznego i skały Afrodyty znajdziesz na CyprusBooker filtr "Pafos centrum" lub "Kato Pafos".