Klasztor Agios Neophytos

Monastyr Agios Neophytos znajduje się w dolinie Tala 9 km na północ od Paphos, założony pod koniec XII wieku przez pustelnika i teologa św. Neofitosa Pustelnika. Niezwykłą cechą monastyru jest oryginalna Egkleistra — wydrążona w skale pustelnia, którą Neofitos osobiście wyrzeźbił w wapiennym klifie od 1159 roku, zawierająca małą kościół, prywatną celę i refektarz, wszystko wydrążone bezpośrednio w skale. Pustelnia zachowuje jeden z najważniejszych cykli fresków bizantyjskich na Cyprze, datowany na 1183 rok i podpisany przez malarza Theodorosa Apsevdisa (tego samego malarza, który dekorował Panagia tou Araka w Lagoudera).

Freski Egkleistra są niezwykłe. Mały wydrążony w skale sanktuarium pustelni zachowuje niemal kompletny program ikonograficzny niezwykłej finezji: Ukrzyżowanie o uderzającej intensywności emocjonalnej, słynną Anastazę (Zmartwychwstanie), Przemienienie, sceny z życia Matki Bożej oraz słynny portret samego Neofitosa w habicie mnicha. Malarz Apsevdis reprezentuje szczyt sztuki bizantyjskiej okresu Komnena na Cyprze, a prace w Agios Neophytos są bardziej dostępne niż jego inne arcydzieła w odległym monastyrze Lagoudera.

Szerszy kompleks monastyru wokół oryginalnej pustelni rozwijał się w kolejnych stuleciach — dziś funkcjonuje tu działający monastyr greckoorhodoksyjny z nowym katholikon (XVI wiek, z własnym ikonostasem i malowidłami ściennymi), celami mnichów, muzeum i ogrodami. Relikwie św. Neofitosa, w tym jego czaszka, są czczone w srebrnej trumnie w nowym katholikon.

Porady dla znawców. Otwarte codziennie 09:00-13:00 i 14:00-17:00 w sezonie; zamknięte podczas liturgii. Opłata wstępu wynosi około 2-3 EUR. Obowiązkowy skromny strój. Fotografia nie jest dozwolona wewnątrz Egkleistra (wydrążona pustelnia z freskami) ani katholikon. Zaplanuj 60-90 minut łącznie z muzeum. Dojazd z Paphos jest prosty, ale ostatnie 2 km to jednopasowa droga.

Kombinacje. Połącz z Adonis Baths (15 minut na wschód — park folklorystyczny z wodospadem i basenem), z Coral Bay (20 minut na południe na kąpiel), z Paphos Archaeological Park (20 minut na południe) lub z małą wioską Tala na lunch.

Weź ze sobą. Skromny strój, drobne pieniądze na świecę i wstęp, wygodne buty do chodzenia (pustelnia na zboczu klifu wymaga krótkiego nierównego wspinania). Kiedy. Przez cały rok; wiosna i jesień są najmilejsze. Unikaj niedzielnej liturgii, chyba że chcesz w niej uczestniczyć. Agios Neophytos jest jedną z najważniejszych artystycznie i duchowo miejsc na Cyprze i spokojnie głębokie 90 minut, jeśli poświęcisz mu należytą uwagę.