Muzeum Bizantyjskie Fundacji Arcybiskupa Makarego III znajduje się obok Katedry św. Jana w kompleksie Pałacu Arcybiskupa w centrum Nikozji. Jest to główna kolekcja ikon bizantyjskich i postbizantyjskich na wyspie — około 240 ikon z okresu od V do XIX wieku, pochodzących z kościołów i klasztorów cypryjskich na południu, ze znaczną częścią ikon uratowanych z północy po 1974 roku (oraz z międzynarodowych domów aukcyjnych, gdzie pojawiały się skradzione ikony).
Kolekcja jest ułożona chronologicznie na dwóch piętrach. Najwcześniejsze ikony pochodzą z VI-VII wieku (niezwykle rzadkie pozostałości z okresu ikonoklazmu), w tym uderzająca ikona św. Marka z Lythrangomi. Następnie ikony renesansu macedońskiego z IX-XI wieku, w tym wyrafinowana ikona Matki Boskiej Eleousa z X wieku. Okres Komnena (XI-XII wiek) jest dobrze reprezentowany — wyrafinowane prace szkoły dworskiej w stylu linearnym. Ikony sprzed 1204 roku (po podboju łacińskim) wykazują wpływy włoskie i zachodnie obok trwającej tradycji bizantyjskiej. Ikony późnobizantyjskie (Paleologów, XIV-XV wiek) obejmują niektóre z najpiękniejszych w kolekcji. Ikony postbizantyjskie i szkoły kreteńskiej (XV-XVII wiek) uzupełniają chronologiczne pokrycie.
Sekcja ikon odzyskanych jest szczególnie poruszająca. Kilka głównych dzieł — w tym słynne freski Chrystusa Antiphonitis z VI wieku, apsis Panagia Kanakaria i inne — zostało skradzionych z kościołów na okupowanej północnej Cyprze po 1974 roku, przemycone na arenie międzynarodowej i odzyskane dzięki ważnym procesom sądowym w latach 90. i 2000. Historia jest opowiedziana ze spokojem i godnością w dedykowanych salach.
Porady dla znawców. Zaplanuj 90-120 minut na dokładną wizytę. Wstęp wynosi około 4 EUR. Fotografia generalnie nie jest dozwolona (lub tylko bez lampy błyskowej) — potwierdź przy recepcji. Muzeum jest zamknięte w niedziele. Oznakowanie w języku angielskim jest dobre i pouczające. Połącz z Muzeum Sztuki Ludowej Cypru w tym samym kompleksie.
Kombinacje. Kompleks Pałacu Arcybiskupa to sama w sobie pół dnia: Muzeum Bizantyjskie, Muzeum Sztuki Ludowej, Katedra św. Jana. Dodaj szerszy dzień w Nikozji — Muzeum Cypryjskie, Muzeum Miejskie Leventis, Laiki Geitonia, mury weneckie, przejście na ulicy Ledra.
Weź ze sobą. Wygodne buty, wodę, skromny strój (muzeum znajduje się w kompleksie religijnym). Kiedy. Wtorek-sobota; chłodne miesiące są najlepsze do połączenia z szerszym spacerem po starym mieście. Muzeum Bizantyjskie to jedna z najważniejszych kolekcji ikon na wschodnim Morzu Śródziemnym i niezbędne uzupełnienie malowanych kościołów Troodos.