Angeloktisti Church

Kościół Angeloktisti — dosłownie „zbudowany przez anioły" — znajduje się w centrum wioski Kiti, 11 km na południowy zachód od Larnaki, to mały kamienny kościół ze stromym dachem krytym drewnem i dachówką, który z zewnątrz wygląda skromnie. Zewnętrzna strona nie daje żadnego wskazania na to, co znajduje się w środku: mozaikę z VI wieku przedstawiającą Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus, otoczoną archanioła Michała i Gabriela, jeden z bardzo niewielu zachowanych przykładów monumentalnej mozaiki wczesnobizantyjskiej na Cyprze i jeden z najważniejszych wczesnochrześcijańskich obrazów na Morzu Śródziemnym.

Mozaika zajmuje konchę oryginalnej apsydy z VI wieku — jedyny zachowany fragment wczesnochrześcijańskiej bazyliki, która pierwotnie stała w tym miejscu. Kościół wokół niej był przebudowywany wielokrotnie: bizantyjski kościół krzyżowo-kwadratowy z XI wieku, frankijsko-lusytańskie rozszerzenie z XIV wieku z kaplicą łacińską (kaplica łacińska zachowała się, obecnie poświęcona świętym Kozmie i Damianowi) oraz różne późniejsze modyfikacje. Sam budynek złożony jest pouczający architektonicznie — trzy okresy budowy widoczne obok siebie.

Sama mozaika: Matka Boska stoi trzymając Dzieciątko Jezus na lewym ramieniu, symetrycznie otoczona archanioła w strojach dworskich trzymającymi kule i berła, na tle złotego tessera. Twarz Matki Boskiej zachowała się niemal nietkniętą — spokojna, lekko wydłużona, z liniowymi brwiami i zaciśniętymi ustami późnoantycznej portretu dworskiego. Ikona jest podpisana po grecku wzdłuż dolnej krawędzi: łaciński odpowiednik byłby tłumaczony jako „Święta Maryja, Matka Boża". Poprzedza mozaiki justynianowe w Rawennie być może o dwie dekady.

Porady dla wtajemniczonych. Otwarte codziennie 09:00-12:00 i 14:00-16:00 (zamknięte podczas liturgii). Skromny strój obowiązkowy. Fotografia generalnie niedozwolona. Zaplanuj 30 minut na dokładne obejrzenie — przynieś oczy przyzwyczajone do światła zewnętrznego. Posiadacz klucza pochodzi z wioski i może wymagać wezwania (numer telefonu na bramie).

Kombinacje. Połącz z Faros Beach (3 minuty na południe — na kąpiel i lunch w jednej z tawerny rybnych), z latarnią Cape Kiti, z Hala Sultan Tekke (15 minut na wschód) lub ze starym miastem Larnaka. Kompletny dzień kulturalny w regionie Larnaki.

Zanieś ze sobą. Skromny strój, drobne pieniądze na świecę i darowiznę, wygodne buty. Kiedy. Przez cały rok. Poranki są najcichsze. Mozaika Angeloktisti to mały, głęboki fragment historii sztuki wczesnochrześcijańskiej i z łatwością warta 30-minutowego objazdu z południowego wybrzeża.